Zelenski Moskvanı sülh danışıqlarını pozmaq üçün yalan məlumatlar yaymaqda ittiham edir

"The Daily Baku"nun məlumatına görə, Zelenski bazar günü Floridada Donald Trampla iki saatlıq görüşdən sonra çıxış edərək Moskvanın iddialarını rədd edib və bunu diplomatik irəliləyişi əngəlləməyə yönəlmiş növbəti addım adlandırıb. Onun sözlərinə görə, Rusiya ABŞ-la müharibənin dayandırılmasına yönəlmiş danışıqları sarsıtmaq üçün yenidən təhlükəli və aqressiv ritorikaya əl atır.

Zelenski bildirib ki, guya Putinin iqamətgahına zərbə endirilməsi ilə bağlı hekayə Ukraynaya, o cümlədən Kiyevə qarşı yeni hücumları əsaslandırmaq və Moskvanın müharibəni bitirmək üçün real addımlar atmaqdan imtinasını ört-basdır etmək məqsədi daşıyır. O, sentyabrda Kiyevin mərkəzində Nazirlər Kabinetinin binasına edilən bombardmanı xatırladaraq, paytaxtda əsas hökumət obyektlərinə zərbələrin mümkünlüyü barədə xəbərdarlıq edib.

Bundan əvvəl Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Ukraynanın Novqorod vilayətində, Sankt-Peterburqun cənubunda yerləşən Putinin iqamətgahını hədəf almağa cəhd etdiyini iddia edib və bunun Moskvanın danışıqlar mövqeyinə yenidən baxılmasına səbəb ola biləcəyini bildirib. Lavrovun sözlərinə görə, Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri 91 pilotsuz aparatı vurub və o, bu addımları “dövlət terrorizmi” adlandıraraq cavabsız qalmayacağını deyib, həmçinin Ukraynaya qarşı cavab zərbələri üçün hədəflərin artıq müəyyən edildiyini vurğulayıb.

Müşahidəçilərin fikrincə, Kremlin bu sərt bəyanatları həm Rusiya ictimaiyyətinə, həm də Vaşinqtona təsir göstərməyə yönəlmiş genişmiqyaslı informasiya kampaniyasının bir hissəsidir. Rusiya prezidentinin müşaviri Yuri Uşakov bildirib ki, Putin bazar ertəsi telefon danışığı zamanı Trampı guya baş vermiş hücum barədə məlumatlandırıb və Tramp bu xəbərə görə “şoka düşüb”. Rusiya rəsmiləri həmçinin Böyük Britaniyanın da bu “təxribatlarda” iştirak etdiyini iddia ediblər.

Sonradan Tramp Putinin ona hücumla bağlı məlumat verdiyini təsdiqləyərək, bunun onu qəzəbləndirdiyini və vəziyyətin son dərəcə həssas olduğunu bildirib. O, belə bir dövrdə bu cür addımların yolverilməz olduğunu vurğulayıb və liderlərin şəxsi yaşayış yerlərinə hücumların doğru olmadığını deyib. Hücumla bağlı sübutların olub-olmaması barədə suala cavab olaraq Tramp aydınlığın hələ olmadığını etiraf etsə də, Putinin sözlərini çatdırdığını bildirib.

Trampın mətbuat katibi Karolin Livitt Tramp və Putin arasında baş tutan söhbəti “müsbət” kimi xarakterizə edib. Bu danışıq liderlər arasında həftəsonu keçirilən uzun telefon zəngindən sonra baş verib.

Ukraynanın xarici işlər naziri Andrii Sibiha Moskvanın ittihamlarını rədd edərək bildirib ki, Rusiya köhnə taktikasından istifadə edir — yəni özü etdiyi və ya etməyi planlaşdırdığı hərəkətlərdə qarşı tərəfi ittiham edir. O vurğulayıb ki, Ukrayna yalnız legitim hərbi hədəflərə zərbələr endirir və Rusiya təcavüzünə qarşı özünü müdafiə edir.

Zelenski həmçinin bildirib ki, ABŞ Ukraynaya 15 il müddətinə güclü təhlükəsizlik zəmanətləri təklif edib, lakin Floridada Trampla aparılan danışıqlardan sonra ölkənin şərqində yerləşən Donbas regionunun gələcəyinin hələ də qeyri-müəyyən qaldığını etiraf edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ Konqresi və Ukrayna parlamenti Amerika öhdəlikləri üzrə birgə səsvermə keçirəcək və bu öhdəliklər Trampla müzakirə olunan 20 maddəlik sülh planının əsas hissəsidir.

Kiyev bu zəmanətləri mümkün sülh razılaşması şəraitində Rusiyanın yeni təcavüzünün qarşısını almaq üçün həyati əhəmiyyətli hesab edir. Zelenski etiraf edib ki, əvvəlki təminatlar — o cümlədən 1994-cü il Budapeşt Memorandumu — effektiv olmayıb. Yeni ABŞ öhdəliklərinin detalları hələ açıqlanmayıb və Tramp sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsini istisna edib. Zelenski bildirib ki, müharibədən sonrakı Ukraynada beynəlxalq müşahidəçilərin iştirakı ən yaxşı təhlükəsizlik formasıdır və vətəndaşlara etimad verə bilər.

O əlavə edib ki, Ukrayna təhlükəsizlik zəmanətlərinin 30, 40, hətta 50 il müddətinə uzadılmasını müzakirə etməyi təklif edib və bunu tarixi qərar adlandırıb. Zelenskinin sözlərinə görə, Tramp bu təklifi nəzərdən keçirəcəyini deyib.

Bazar günü keçirilən birgə mətbuat konfransında Tramp müharibənin bitməsi ilə bağlı razılaşmanın “indiyədək olduğundan daha yaxın” olduğunu bildirib. Lakin tərəflər arasında ciddi fikir ayrılıqları qalmaqdadır: Kreml Ukraynanın Donetsk vilayətində yerləşən möhkəmləndirilmiş şəhərlərdən qoşunlarını çıxarmasını tələb edir.

Putinin mətbuat katibi Dmitri Peskov xəbərdarlıq edib ki, Kiyev razılaşmaya getməsə, daha çox ərazi itirəcək. O, 2022-ci ildən Rusiyanın nəzarətində olan Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası ilə bağlı məsələyə münasibət bildirməkdən imtina edib.

Zelenski Rusiyaya hər hansı ərazi güzəştlərini qəti şəkildə istisna edib. O bildirib ki, Rusiyanın məqsədi Ukraynanı dövlət kimi tamamilə yox etməkdir. Bunun əvəzinə o, mövcud cəbhə xətti boyunca demilitarizasiya olunmuş azad iqtisadi zona yaradılmasını və hər iki tərəfin qoşunlarını geri çəkməsini təklif edib.

Zelenski qeyd edib ki, Rusiya ən azı 60 gün davam edən atəşkəsə razılaşarsa, bu plan Ukrayna xalqının iradəsinin ifadəsi kimi ümumxalq referendumuna çıxarıla bilər.

Tramp bazar günü Mar-a-Laqodan Avropa liderləri ilə videokonfrans keçirib. Zelenski yaxın günlərdə Avropada əlavə danışıqların aparılacağını və yanvar ayında, ehtimal ki, Vaşinqtonda Trampla birgə görüşün baş tuta biləcəyini bildirib. O, ABŞ və Ukrayna nümayəndə heyətləri arasında keçirilən danışıqları “məhsuldar” və “məzmunlu” adlandırıb.

Bəzi ukraynalılar Zelenski ilə Trampın görüşündə əvvəlki gərgin səhnələrin təkrarlanmamasını rahatlıqla qarşılasa da, Trampın bəzi açıqlamaları tənqidə səbəb olub. Xüsusilə onun “Rusiya Ukraynanın uğurlu olmasını istəyir” iddiası və Kiyevə qarşı 500-dən çox pilotsuz aparatla həyata keçirilən genişmiqyaslı hücumu qınamaması diqqət çəkib.

Kanadanın MakGill Universitetinin siyasi elmlər üzrə dosenti Mariya Popova Bluesky platformasında yazıb ki, Tramp Mar-a-Laqodakı mətbuat konfransında yenidən Kremlin narrativlərini təkrarlayan bir fiqur kimi səslənib. O qeyd edib ki, Tramp Zelenski ilə görüşdən az əvvəl Putinlə uzun telefon danışığı aparıb və bu da onun mövqeyinin Rusiya təbliğatı ilə formalaşdığını göstərir.