“Təbii görünüş” geri qayıdır: cəmiyyəti yoran estetik əməliyyatlar gündəmdən çıxmağa başlayır?

Bir neçə il əvvəl estetik əməliyyatlar və kosmetoloji müdaxilələr sosial mediada gözəlliyin önəmli ölçüsü kimi təqdim olunurdu. Eyni burun forması, eyni dodaq həcmi, eyni üz konturları bir müddət “ideal” sayıldı. Lakin son illər bu yanaşmaya münasibət xeyli dəyişməyə başlayıb. Cəmiyyətdə estetik müdaxilələrin yaratdığı vizual və psixoloji yorğunluq hiss olunur, daha təbii görünüşə maraq artır və “hər kəsin bir-birinə bənzəməsi” tənqid mövzusuna çevrilir.

Qlobal statistikalar göstərir ki, estetik bazar hələ də böyükdür, lakin artım tempi əvvəlki illərlə müqayisədə zəifləyib. Beynəlxalq Plastik Estetik Cərrahiyyə Cəmiyyətinin məlumatına görə, 2024-cü ildə dünyada təxminən 38 milyon estetik prosedur icra olunub. Bunun 17 milyondan çoxu cərrahi, 20 milyondan çoxu isə qeyri-cərrahi müdaxilələrdir. Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, əvvəlki illərlə müqayisədə ümumi prosedur sayında azalma müşahidə olunub. Bu azalma bazarın kiçildiyini yox, daha çox insanların seçimində ehtiyatlı davranmağa başladığını göstərir.

Dünyada estetik əməliyyatların “yorucu” qəbul edilməsinin əsas səbəblərindən biri sosial mediada formalaşmış süni gözəllik modelidir. Filtrlər və eyni tip üz cizgiləri real həyatda da təkrarlanmağa başlayanda bu, estetik yox, standartlaşma effekti yaradır. İnsanlar bir müddət sonra öz fərqliliyini itirdiyini hiss edir və bu da estetik prosedurlara qarşı narazılıq doğurur. Son illər məşhurlar arasında dolğuların əridilməsi, əvvəlki müdaxilələrin ləğvi və daha təbii görünüşə dönüş bu tendensiyanı gücləndirib.

Digər mühüm faktor risklərin daha açıq müzakirə olunmasıdır. Əvvəllər estetik əməliyyatlar “asan və təhlükəsiz” kimi təqdim edilirdisə, indi həm fiziki, həm də psixoloji fəsadlar daha çox gündəmə gəlir. Anesteziya riski, infeksiya, simmetriya problemləri, təkrar əməliyyat ehtiyacı və uzun bərpa dövrü artıq gizlədilən mövzular deyil. Xüsusilə dolğu və inyeksiya prosedurları düzgün icra olunmadıqda damar tıxanıqlığı, toxuma zədələnməsi və qalıcı izlər, hətta həyati risk kimi ağır nəticələrə səbəb ola bilir. 

Psixoloji tərəf isə çox vaxt fiziki risklərdən daha təhlükəlidir. Estetik əməliyyat bəzi hallarda insanın özgüvənini artıra bilər, lakin bu özgüvən xarici görünüşdən asılı hala gələndə problem yaranır. Həddindən artıq estetik müdaxilələr bədəndə dismorfik pozuntulara - yəni insanın real olmayan “qüsurları” böyüdərək görməsinə səbəb ola bilər. Belə hallarda bir əməliyyat digəri ilə əvəzlənir və pasiyent heç vaxt nəticədən tam razı qalmır.

Azərbaycanda da oxşar proseslər müşahidə olunur. 2024-cü ildə ölkədə minlərlə estetik əməliyyat icra edilib və onların təxminən 70 faizi burun əməliyyatlarının payına düşür. Bu göstərici bir tərəfdən cəmiyyətin estetikaya marağını göstərirsə, digər tərəfdən də eyni tip müdaxilələrin nə qədər geniş yayıldığını ortaya qoyur. Son illər qeyri-peşəkar müdaxilələr, saxta diplomlu həkimlər və ağır nəticələrlə bağlı xəbərlər cəmiyyətdə ciddi narahatlıq yaradıb. Bu səbəbdən nəzarət mexanizmləri sərtləşdirilib, plastik cərrahların fəaliyyəti ilə bağlı rəsmi siyahılar və yoxlamalar gündəmə gəlib.

Bütün bunlara baxmayaraq düzgün seçilmiş və peşəkar şəkildə icra olunmuş, qədərində edilmiş müdaxilə insanların illərlə yaşadığı kompleksdən azad olmasına, sosial və psixoloji rahatlıq qazanmasına kömək edə bilər. Rekonstruktiv cərrahiyyə, travma və ya sağlamlıqla bağlı problemlərin həlli estetik cərrahiyyənin danılmaz müsbət tərəfləridir. Burada əsas məsələ ölçünün qorunması və real gözləntilərin olmasıdır.

Mütəxəssislərin fikrincə, estetik əməliyyatlar tam olaraq gündəmdən çıxmayacaq, lakin onların mahiyyəti dəyişəcək. Gələcəkdə daha az invaziv, daha təbii nəticə verən və fərdi xüsusiyyətləri qoruyan yanaşmalar üstünlük təşkil edəcək. Cəmiyyət artıq nümayişkaranə dəyişikliklərdən çox, təbii və yaxud təbiiliyin qorunduğu görünüşə dəyər verir. Estetik əməliyyatlar mövzusu təkcə gözəllik yox, həm də psixoloji sağlamlıq məsələsidir. Bu qərar verilərkən trendlərə deyil, müdaxiləyə olan ehtiyaca, sağlamlığa və daxili rahatlıa əsaslanılmalıdır.

The Daily Baku redaksiyası