Səudiyyə Ərəbistanı BƏƏ-nin silah tədarükü ilə bağlı mübahisə fonunda Mukallanını hədəfə alır

"The Daily Baku"nun məlumatına görə, BƏƏ bu ittihamı rədd edərək Səudiyyə zərbəsindən təəccübləndiyini bildirib və daşınan yükün silah ehtiva etmədiyini vurğulayıb. Əbu-Dabinin açıqlamasına görə, yük hər hansı yəmənli qrupla deyil, BƏƏ qüvvələri üçün nəzərdə tutulmuşdu. BƏƏ tərəfləri təmkinli olmağa çağıraraq vəziyyətin daha da gərginləşməsinin qarşısını almaq üçün məsuliyyətlə davranmağa səsləyib.

Bombardman Ər-Riyad və Əbu-Dabi arasında artan gərginlik fonunda baş verib. Bu gərginlik STC-nin gözlənilməz ərazi irəliləyişlərindən sonra yaranıb və bildirilir ki, bu vəziyyət Səudiyyə Ərəbistanını hazırlıqsız yaxalayıb.

Həm Səudiyyə Ərəbistanı, həm də BƏƏ İranla əlaqəli husilərə qarşı çıxsa da - hansı ki, Yəmənin əhalisi sıx olan ərazilərinin böyük hissəsinə nəzarət edirlər — onlar sahədə fərqli qrupları dəstəkləyir və nəzarət etdikləri bölgələrdə təsir uğrunda getdikcə daha çox rəqabət aparırlar.

BƏƏ uzun müddətdir STC-ni və ona bağlı digər silahlı qrupları dəstəkləyir, Səudiyyə Ərəbistanı isə Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumətinə sadiq qüvvələri, o cümlədən Hadramaut Qəbilə Alyansını dəstəkləyir.

Noyabr ayında Yəmənin cənubunda müstəqil dövlət yaratmağı hədəfləyən cənub tayfalarının ittifaqı olan STC ölkənin cənubunda bir sıra strateji ərazilərə nəzarəti ələ keçirib. Bu irəliləyişlər çox vaxt Səudiyyə tərəfindən dəstəklənən qüvvələrin hesabına baş verib və nəticədə BƏƏ-nin dəstəklədiyi qruplar cənub Yəmənin böyük hissəsinə, o cümlədən mühüm limanlara, neft infrastrukturlarına və adalara nəzarət etməyə başlayıb.

STC döyüşçüləri Aden şəhərində prezident sarayını ələ keçirdikdən sonra Səudiyyə qoşunları mövqelərindən geri çəkilib və bu addımı daha geniş hərbi yenidən yerləşdirmə strategiyasının bir hissəsi kimi izah ediblər.

Hava zərbələri Səudiyyə Ərəbistanının BƏƏ-nin Yəməndəki fəaliyyətindən narazı olduğunu göstərir və xüsusilə Qırmızı dəniz bölgəsində rəqabətin güclənməsi fonunda iki Körfəz dövləti arasındakı münasibətləri daha da gərginləşdirəcəyi gözlənilir. Səudiyyənin STC-ni yeni ələ keçirilmiş ərazilərdən geri çəkilməyə çağırışları indiyədək cavabsız qalıb.

Çərşənbə axşamı baş verən hücumdan sonra Yəmənin Prezident Rəhbərlik Şurasının sədri və Səudiyyə ilə müttəfiq olan Rəşad əl-Əlimi bir sıra fövqəladə tədbirlər elan edib. Bu tədbirlərə BƏƏ-nin bütün hərbi qüvvələrinin 24 saat ərzində Yəməni tərk etməsi tələbi, 90 günlük fövqəladə vəziyyət rejimi və bütün quru və dəniz limanlarının 72 saatlıq bağlanması daxildir.

Əl-Əlimi həmçinin BƏƏ ilə birgə müdafiə sazişini ləğv edib, Əbu-Dabini və STC-ni dövlət hakimiyyətini zəiflətməyə cəhd etməkdə ittiham edib. O, Səudiyyə tərəfindən dəstəklənən qüvvələrə hazırda STC-nin nəzarətində olan əraziləri ələ keçirməyi tapşırıb.

STC-nin rəhbəri Məhəmməd Əbdül Malik əl-Zübeydi geri çəkilmə əmrini rədd edərək Mukallaya endirilən zərbəni Hadramaut və onun əhalisinə qarşı “açıq hücum” adlandırıb.

Analitiklər qeyd edirlər ki, STC və digər BƏƏ tərəfindən dəstəklənən qruplar husilərə qarşı mübarizədə ən güclü hərbi qüvvələr sırasındadır. Bu isə Səudiyyə Ərəbistanının onlarla qarşıdurmada nə qədər irəli gedəcəyinə dair suallar yaradır. Məlumatlara görə, Səudiyyə ilə müttəfiq 20 minə yaxın hərbçi Yəmən sərhədi yaxınlığında toplaşıb.

BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş tammiqyaslı döyüşlərin bərpasının bütün Qırmızı dəniz bölgəsini sabitlikdən çıxara biləcəyini bildirib və tərəfləri gərginliyi azaltmağa çağırıb. BMT-nin məlumatına görə, Yəmən müharibəsi indiyədək təxminən 377 min insanın ölümünə səbəb olub, əhalinin demək olar ki, yarısı isə ciddi ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşir.

Səudiyyə dövlətinə məxsus Saudi Press Agency tərəfindən yayımlanan hərbi bəyanatda zərbələrin BƏƏ-nin Fuceyra limanından gələn gəmilərin Mukallaya çatmasından sonra endirildiyi bildirilib. Açıqlamada iddia olunub ki, gəmilərin izləmə sistemləri söndürülüb və STC qüvvələrinə dəstək məqsədilə böyük həcmdə silah və hərbi texnika boşaldılıb.

Səudiyyə rəsmiləri hava zərbələrinin məhdud xarakter daşıdığını və mülki itkilərin qarşısını almaq üçün gecə saatlarında həyata keçirildiyini bildiriblər. Hücum nəticəsində itkilərin olub-olmadığı və əməliyyatda başqa qüvvələrin iştirak edib-etmədiyi hələlik məlum deyil.

STC-yə məxsus AIC peyk telekanalı zərbələrin baş verdiyini təsdiqləsə də, əlavə məlumat verməyib.

Analitiklər hücumun Sent-Kitts bayrağı altında qeydiyyatdan keçmiş “Greenland” adlı ro-ro tipli gəmini hədəf almış ola biləcəyini bildirirlər. İzləmə məlumatlarına görə, gəmi 22 dekabrda Fuceyranı tərk edib və bazar günü Mukallaya çatıb. Səudiyyə tərəfinin qeyd etdiyi ikinci gəmi isə hələlik müəyyən edilməyib.

Yəmən üzrə ekspert və Basha Report risk analizi şirkətinin qurucusu Məhəmməd əl-Başa sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərə istinad edərək, gəminin gəlişindən sonra Mukallada yeni zirehli texnikaların hərəkət etdiyini bildirib. Gəminin Dubayda yerləşən sahibləri ilə əlaqə saxlamaq mümkün olmayıb.

Əl-Başa tərəflər arasında ölçülü eskalasiyanın baş verəcəyini proqnozlaşdıraraq, STC-nin nəzarətini möhkəmləndirəcəyini, Səudiyyə Ərəbistanının isə Yəmən hava məkanına nəzarət etməklə gələcək silah axınını məhdudlaşdıracağını deyib.

Daha sonra Səudiyyə dövlət televiziyası müşahidə təyyarəsi ilə çəkildiyi iddia olunan görüntülər yayımlayıb. Bu görüntülərdə zirehli texnikaların Mukalla yaxınlığındakı toplanma məntəqəsinə daşındığı göstərilir və onlar sosial mediada yayılan videolarla üst-üstə düşür.

Mukalla son günlər STC tərəfindən ələ keçirilmiş Hadramaut vilayətində yerləşir. Şəhər 2014-cü ildə husilərin paytaxt Sənaanı ələ keçirməsindən sonra anti-husi qüvvələrin mərkəzinə çevrilmiş Aden şəhərindən təxminən 480 kilometr şimal-şərqdə yerləşir.

Mukallaya endirilən zərbə cümə günü Səudiyyə Ərəbistanının STC mövqelərinə qarşı həyata keçirdiyi əvvəlki hava hücumlarından sonra baş verib. Analitiklər bu hücumları separatçılara Hadramaut və Mahra vilayətlərində irəliləyişi dayandırmaq üçün xəbərdarlıq kimi qiymətləndiriblər. STC qüvvələri həmin ərazilərdə Səudiyyə tərəfindən dəstəklənən Milli Qalxan Qüvvələrinə bağlı döyüşçüləri sıxışdırıb çıxarıb.

STC tərəfdarları getdikcə daha çox 1967–1990-cı illərdə mövcud olmuş Cənubi Yəmənin bayrağını qaldırırlar. Son günlər müstəqillik tərəfdarı olan nümayişlər davam edir və Cənubi Yəmənin yenidən ayrılmasına çağırışlar səsləndirilir.

Bu hadisələr Səudiyyə Ərəbistanı ilə BƏƏ arasındakı münasibətləri daha da gərginləşdirib. Hər iki ölkə yaxın tərəfdaş və OPEC üzvü olsa da, son illərdə regional təsir və qlobal iqtisadi mövqelər uğrunda rəqabət aparırlar.

Bildirilir ki, BƏƏ-nin Sudanın Çevik Dəstək Qüvvələrinə (RSF) verdiyi dəstək, hansı ki, El-Faşirdə kütləvi vəhşiliklər törətməkdə ittiham olunur — Səudiyyə Ərəbistanını qəzəbləndirib. Tərəflər həmçinin BƏƏ-nin hərbi baza saxladığı Somaliland məsələsində də fikir ayrılığı yaşayırlar.

Qeyd edək ki, BƏƏ İsrailin bu yaxınlarda Somalilandı tanımasını pisləyən bəyanata Səudiyyə Ərəbistanı və digər ölkələrlə birlikdə qoşulmayıb.