Qlobal bazarlar 2019-cu ildən bəri ən güclü ilini geridə qoyur

 

İnkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan bazarları əhatə edən MSCI All Country World Index 2025-ci ildə 21 faizdən çox artıb. Bu, indeks üçün 2019-cu ildən bəri ən güclü illik artım və 2009-cu ildən sonra ikinci ən yüksək nəticədir. İl bazarlar üçün asan keçməsə də, ümumi mənzərə qlobal maliyyə sisteminin dayanıqlılığını ortaya qoydu.

 

Aprelin əvvəlində investorlar ABŞ-da elan edilən və “Liberation Day” tarifləri kimi tanınan ticarət tədbirlərinin mümkün təsirlərinə hazırlaşırdı. Bu açıqlamalar qısa müddətli kəskin satış dalğasına səbəb oldu. Lakin Vaşinqtonun ən sərt addımlardan geri çəkilməsi bazarlarda sürətli bərpa ilə nəticələndi və indekslər yenidən yüksəliş trendinə qayıtdı.

 

2025-ci ilin diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri ABŞ bazarlarının digər iri iqtisadiyyatlarla müqayisədə nisbətən zəif performans göstərməsi oldu. S&P 500 indeksi ili 17 faizlik artımla başa vursa da, Almaniyanın DAX indeksi 22 faiz, Böyük Britaniyanın FTSE 100 indeksi 20 faiz, Yaponiyanın Nikkei indeksi isə 26 faiz yüksəldi. Bu fərq investorların ABŞ aktivlərindən kənara çıxaraq portfellərini daha geniş şəkildə diversifikasiya etməyə çalışdıqlarını göstərdi.

 

Valyuta bazarlarında da oxşar tendensiya müşahidə olundu. ABŞ dolları son 50 ildən artıq dövrdə ən zəif ilk yarımil nəticəsini göstərdi. Eyni zamanda Avropa valyutaları gözlənilməz şəkildə möhkəmləndi. Analitiklərin fikrincə, Avropa iqtisadiyyatı xarici şoklara qarşı gözləniləndən daha davamlı oldu. Ev təsərrüfatlarının xərcləri artdı, işsizlik azalmağa davam etdi, etimad və məhsuldarlıq isə uzun fasilədən sonra bərpa olunmağa başladı.

 

Almaniyada elan edilən genişmiqyaslı fiskal stimullaşdırma paketi də bazarlara ciddi təsir göstərdi. Bu addım 2026–2028-ci illər üçün iqtisadi artım proqnozlarının yuxarı istiqamətdə yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb oldu. Tarif təzyiqlərinə baxmayaraq avronun, funt sterlinqin və İsveçrə frankının möhkəmlənməsi Avropanın makroiqtisadi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişdi.

 

2025-ci ildə süni intellekt mövzusu da bazarların əsas istiqamətlərindən biri oldu. Texnologiya şirkətləri arasında fərqli nəticələr müşahidə edildi. Alphabet şirkətinin səhmləri Gemini platformasının bazar payını artırması fonunda 65 faiz yüksəldi. Microsoft isə ili daha təvazökar – 15 faizlik artımla başa vurdu. Nvidia şirkətinin səhmləri 40 faiz bahalaşdı və şirkətin bazar dəyəri 4,5 milyard dollardan çox artdı. Oracle isə süni intellekt infrastrukturu üçün borclanmanın artması ilə bağlı narahatlıqlara baxmayaraq 17 faiz yüksəldi.

 

İlin son ticarət sessiyaları Asiya bazarlarında artıq yekunlaşarkən, 2025-ci il qlobal bazarların gözləntiləri aşdığı bir il kimi yadda qaldı. Siyasi risklərə və iqtisadi qeyri-müəyyənliyə baxmayaraq, diversifikasiya, Avropada bərpa və texnoloji inkişaf bazarlara güclü dəstək verdi. Bu il investorlar üçün əsas mesaj ondan ibarət oldu ki, parçalanmış qlobal mühitdə çeviklik və balanslı yanaşma həlledici əhəmiyyət daşıyır.