Pakistan səfiri: Əsas prioritetimiz regionda sabitliyin, sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsidir – MÜSAHİBƏ

Azərbaycan və Pakistan arasında strateji tərəfdaşlığın inkişafı, regional əməkdaşlıq və qarşılıqlı iqtisadi imkanların genişlənməsi fonunda “The Daily Baku” Pakistan İslam Respublikasının Azərbaycanda və Gürcüstanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Qasım Mohiuddin ilə müsahibə aparıb.

– Zati-aliləri, Pakistan və Azərbaycan münasibətlərini “qardaşlıq” və strateji uyğunluq kimi xarakterizə edir. 2026-cı ildə bu tərəfdaşlığın daha yüksək səviyyəyə qaldırılması üçün konkret prioritetlər hansılardır – xüsusilə ticarət, investisiya və institusional mexanizmlər sahəsində – ki, siyasi həmrəylik ölçülə bilən iqtisadi nəticələrə çevrilsin?

– Ölkələrimiz ortaq dinə, mədəniyyətə, tarixi bağlara, qarşılıqlı sevgi və hörmətə, eləcə də regional və beynəlxalq əhəmiyyətli demək olar ki, bütün məsələlərdə strateji uyğunluğa əsaslanan qardaşlıq münasibətlərinə malikdir.

Son bir neçə il ərzində ən yüksək rəhbərlik səviyyəsində görünməmiş fəallıq müşahidə olunub. Bu təmaslar ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi və bütün sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün rəhbərlik səviyyəsində istiqamət verib.

Müntəzəm olaraq keçirilən bir sıra strukturlaşdırılmış və rəsmi yüksək səviyyəli institusional mexanizmlər mövcuddur. Bunlara Hökumətlərarası Komissiya və İkitərəfli Siyasi Məsləhətləşmələr daxildir. Bu mexanizmlər rəhbərliyin müəyyən etdiyi istiqamətlər üzrə ikitərəfli əməkdaşlığın çoxşaxəli inkişafını həyata keçirməyə və hərtərəfli şəkildə qiymətləndirməyə imkan verir.

Nəticə etibarilə, ötən il ikitərəfli ticarət dövriyyəsində əhəmiyyətli artım qeydə alınıb. Enerji sektorunda əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi ilə bağlı müzakirələr isə artıq irəli mərhələdədir.

Xalqlar arasında əlaqələr də gündən-günə güclənir. Həm Pakistan Beynəlxalq Hava Yolları, həm də AZAL demək olar ki, hər gün birbaşa reyslər həyata keçirir. Gələn aydan etibarən Pakistanın özəl aviaşirkətlərindən biri də Bakıya birbaşa uçuşlara başlayacaq. Bu yüksək səviyyəli əlaqəlilik sayəsində ötən il Pakistandan 80 mindən çox turist Azərbaycana səfər edib. Pakistan da öz növbəsində azərbaycanlı turistləri, alpinistləri, mədəniyyət kollektivlərini, jurnalistləri və beyin mərkəzlərinin ekspertlərini qəbul edib. Azərbaycanın nüfuzlu universitetlərində təhsil alan pakistanlı tələbələrin sayı da artmaqdadır. Pakistan regionda ən inkişaf etmiş səhiyyə sistemlərindən birinə malikdir və həkimləri dünya miqyasında peşəkarlığı ilə tanınır. Bu baxımdan, Azərbaycandan Pakistana tibbi turizmin inkişafı istiqamətində də imkanlar müzakirə olunur.

Mövcud regional çağırışlar qardaş ölkələrimizin ikitərəfli ticarəti sürətlə artırması, birgə və qarşılıqlı faydalı investisiyalar həyata keçirməsi və ən əsası, nəqliyyat əlaqələrini yaxşılaşdırması üçün həm zərurət, həm də imkan yaradır.

– Enerji əməkdaşlığı əsas sütunlardan biri kimi qeyd olunur, o cümlədən SOCAR ilə Pakistan arasında LNG üzrə əməkdaşlıq. Bu sahədə əməkdaşlığın daha proqnozlaşdırıla bilən və genişlənə bilən olması üçün hansı praktik addımlar müzakirə olunur və bu əməkdaşlıq neft-qaz infrastrukturu və ya digər layihələrinə qədər genişlənə bilərmi?

– Siz enerji əməkdaşlığını ölkələrimiz arasında əsas əməkdaşlıq istiqamətlərindən biri kimi düzgün qeyd etdiniz. Daha əvvəl də vurğuladığım kimi, ekspertlərimiz bir sıra mühüm və iri miqyaslı layihələr üzrə müzakirələrin artıq irəli mərhələsindədir.

Burada əlavə etmək istərdim ki, Azərbaycan enerji daşınması sahəsində səmərəli və geniş enerji kəmərləri şəbəkəsi daxil olmaqla, yüksək səviyyəli mexanizmlər formalaşdırıb. Pakistan bu sahədə Azərbaycanın təcrübəsindən faydalanmaq niyyətindədir. Pakistan Kəraçi və Qvadar dəniz limanları vasitəsilə Azərbaycanın enerji resurslarının ixracı üçün strateji yerləşməyə malik, səmərəli və iqtisadi baxımdan əlverişli enerji mərkəzi kimi tərəfdaşlıq imkanları təqdim edir. Mövcud regional vəziyyət təhlükəsiz və alternativ enerji dəhlizlərinin yaradılmasının vacibliyini bir daha göstərir. Bu artıq təkcə iqtisadi deyil, eyni zamanda milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib.

– Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq da son illərdə inkişaf edib. Sizin baxışınıza görə, növbəti ən real mərhələ hansıdır – birgə istehsal, texniki xidmət və təlim, yoxsa yeni satınalmalar – və tərəflər müdafiə əməkdaşlığının uzunmüddətli dayanıqlığını necə təmin edə bilər?

– Digər bütün sahələrdə olduğu kimi, ölkələrimiz bu mühüm sektorda da hərtərəfli əməkdaşlıq edir. İkitərəfli əməkdaşlığımız hər hansı ölkəyə qarşı yönəlməyib. Qardaş ölkələr kimi əsas prioritetimiz regionda sabitliyin, sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsidir.

Silahlı qüvvələrimiz mütəmadi olaraq birgə hərbi təlimlərdə iştirak edir ki, bu da qarşılıqlı fəaliyyət qabiliyyətini artırır və ən yaxşı təcrübələrin paylaşılması üçün imkan yaradır. Digər əsas sahələrdə olduğu kimi, bu istiqamətdə də əməkdaşlığımızın gələcək illərdə daha da genişlənəcəyinə və möhkəmlənəcəyinə inanıram.

– Regional sabitlik məsələsinə gəlincə, Pakistan Azərbaycanın haqlı mövqelərini daim dəstəkləyib və Cənubi Qafqaz yeni normallaşma mərhələsinə daxil olur. İslamabad Azərbaycan–Ermənistan arasında davamlı sülh perspektivlərini necə qiymətləndirir və Pakistan regional balansı pozmadan hansı sahələrdə diplomatik və ya iqtisadi töhfə verə bilər?

– Pakistan Azərbaycanın ən səmimi və yaxın dostlarından biri kimi Qarabağ məsələsində daim mənəvi cəhətdən Azərbaycanın yanında olub. Biz şadıq ki, Azərbaycan Zati-aliləri Prezident İlham Əliyevin dinamik rəhbərliyi altında yalnız Qarabağ müharibəsində qələbə qazanaraq öz torpaqlarının uzunmüddətli işğalına son qoymadı, eyni zamanda Ermənistanla sülhə nail oldu.

Biz qəti şəkildə inanırıq ki, davamlı sülh yalnız Cənubi Qafqaz üçün deyil, həm də Mərkəzi Asiya və daha geniş region üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Ümid edirəm ki, ötən il Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunan tarixi anlaşma uzunmüddətli sülhə aparan yolun başlanğıcıdır.

Bu regionda sülh və sabitlik əlaqəlilik, ticarət və investisiya sahələrində daha geniş əməkdaşlıq üçün böyük imkanlar yaradacaq. 240 milyonluq əhalisi, inkişaf edən iqtisadiyyatı və investisiya yönümlü dövlət siyasəti ilə Pakistan bütün region ölkələri üçün cəlbedici ticarət və investisiya imkanları təqdim edir. Strateji coğrafi mövqeyimiz, inkişaf etmiş kommunikasiya və nəqliyyat infrastrukturu, eləcə də Kəraçi və Qvadar limanlarının əlverişli yerləşməsi region üçün Yaxın Şərqə, Şərqi Asiyaya və daha geniş coğrafiyaya çıxış imkanı yaradan səmərəli ticarət marşrutları təqdim edir.