Metyu Brayza: Avropalılar Rusiyaya münasibətdə bu qədər sadəlövh olduqlarına görə utanırlar - EKSKLÜZİV

“The Daily Baku” redaksiyası keçmiş diplomat, keçmiş həmsədr, ABŞ-nin Azərbaycanda səfiri olmuş Metyu Brayzadan eksklüziv müsahibə alıb. Müsahibəni hissələrlə təqdim edirik. 

“Prezident Putinin Ukraynaya iki dəfə – yeri gəlmişkən, 2014-cü ildə və daha sonra 2022-ci ildə tammiqyaslı işğal – hücum etmək istəyi beynəlxalq münasibətləri üç əsas istiqamətdə yenidən formalaşdırıb. Birincisi, düşünürəm ki, avropalılar Rusiyaya münasibətdə bu qədər sadəlövh olduqlarına görə utanırlar. Əslində, Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı müdaxiləsindən sonra bunu açıq şəkildə etiraf etdi və dedi ki, biz Prezident Putinin Ukrayna ilə bağlı real ambisiyalarına daha diqqətlə yanaşmalı idik. Mən Putinin Gürcüstana hücum planları dövründə Almaniyanın xarici işlər naziri olduğu vaxt Ştaynmayerlə birbaşa işləmişəm və onun Rusiyaya münasibətdə çox, çox sadəlövh olduğunu deməsi ilə razıyam. Yəni Avropa ayılıb.
Bu gün onlar Ukraynanın ən güclü dəstəkçiləridir”. 

Metyu Brayza “könüllülər koalisiyası”-na da toxunub. “Bu çərçivədə Fransa və Böyük Britaniya, əgər nə vaxtsa sülh razılaşması əldə olunarsa, onu təmin etmək üçün Qərbi Ukraynaya öz əsgərlərini yerləşdirməyə hazırdırlar. Halbuki Prezident Putin müharibəni davam etdirmək istəyir. Beləliklə, baş verən əsas yeni dəyişikliklərdən biri odur ki, Avropa nəhayət Prezident Putinin real məqsədlərinin nə olduğunu anlayıb. Onun məqsədi Ukraynanı bir ölkə kimi məhv etmək, onu Rusiyanın tərkibinə qatmaq və əlbəttə ki, Kiyevdə rejimi dəyişməkdir.

Əgər Rusiya belə bir əməliyyatda uğur qazanarsa, bundan sonra nə baş verəcəyini heç kim bilmir. Niyə NATO-nun şərq cinahında – Estoniya, Latviya və Litvada – dayansın? Yəni Avropa artıq ayıqdır”.

Brayza hesab edir ki, ikinci böyük dəyişiklik Prezident Trampın dövründə Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinin Trampı daha çox təcridi xarici siyasətə yönəltməsidir. “Bu siyasətə görə ABŞ əsas diqqətini Qərb yarımkürəsində təhlükəsizliyə yönəldir və orada yeganə dominant güc olmasını təmin etmək istəyir, kənar güclərin Qərb yarımkürəsində üstünlük qazanmasına imkan verməmək niyyətindədir.
Əsas məsələlərdən biri odur ki, Putinin Ukraynaya qarşı müharibəsi Trampı İkinci Dünya müharibəsinin sonuna yaxın keçirilmiş Yalta konfransındakı nəticəyə bənzər bir modelin mümkünlüyünə inandırıb. Həmin konfransda Uinston Çörçill, Franklin Delano Ruzvelt və İosif Stalin öz aralarında qərara gəlmişdilər ki, dünyada – ya da ən azı Avropada – dominant güclər məhz onların ölkələri olacaq və dünyanı öz aralarında bölüşdürmüşdülər.

Düşünürəm ki, bu gün Trampın baxışı da buna bənzəyir. O hesab edir ki, Rusiyanın Avropada dominant olması məntiqlidir, ABŞ-ın Avropadakı müttəfiqləri isə Putinlə sabit münasibət qurmağın bir yolunu tapmalıdırlar. Bu, Putinin gələcək hərbi avantüralarının qarşısını almağı da nəzərdə tutur”-deyə Brayza vurğulayıb. 

Brayzanın fikrincə Putinin Ukraynaya qarşı müharibəsinin gətirdiyi üçüncü böyük dəyişiklik elə Rusiyanın özündə baş verib.
“Rusiya dünyanın böyük bir hissəsində təcrid olunmuş, arzuolunmaz ölkə kimi qəbul edilir. Avropada-yəni ruslar faktiki olaraq Avropaya səyahət edə bilmirlər və ya bunu yalnız böyük xərc və ciddi çətinliklər bahasına edə bilirlər. Rusiya iqtisadiyyatı zəifləyir. İnflyasiya yüksəkdir. İqtisadi artım aşağıdır. Bu da ona görə aşağıdır ki, Rusiya Mərkəzi Bankı inflyasiyanı azaltmaq məqsədilə faiz dərəcələrini artırır.Putin Rusiyanın bütün iqtisadiyyatını sərvət yaradan məhsullar istehsal etmək üçün deyil, silah istehsal etmək üçün yenidən qurub. Bu isə Rusiya iqtisadiyyatına zərər vurur və onu zəiflədir. Rusiyada iqtisadi artım kəskin şəkildə aşağı düşüb.Beləliklə, Putin əslində Rusiyanın gənc nəslinin gələcəyini əlindən alıb. O, onların firavan gələcəyini oğurlayıb – elə bir gələcəyi ki, valideynləri kimi Avropaya səyahət edə, orada rahat yaşaya və istirahət edə bilməsinlər. Bu, Rusiya üçün artıq bitib”- deyə keçmiş diplomat The Daily Baku-ya bildirib.