Fransada dövlət yayımçısı sağ qüvvələrin təşəbbüsü ilə başlayan parlament araşdırması fonunda təzyiq altındadır

Fransanın dövlət televiziya və radio qurumları onların neytrallığı, fəaliyyət prinsipləri və maliyyələşdirilməsi ilə bağlı başladılan parlament araşdırmasından sonra siyasi qarşıdurmanın mərkəzinə düşüb.

"The Daily Baku" xəbər verir ki, bu proses medianın 2027-ci il prezident seçkiləri ərəfəsində mühüm rol oynayacağı bir dövrə təsadüf edir.

Araşdırma sağçı UDR partiyası tərəfindən başladılıb. Bu partiya Marin Le Penin rəhbərlik etdiyi ifrat sağçı Milli Birlik (RN) ilə müttəfiqdir. İllərdir ifrat sağ dairələr ictimai yayımçıları onlara qarşı qərəzli olmaqda ittiham edirlər. Prezident seçkilərinin ikinci turuna çıxacağı gözlənilən Le Pen dəfələrlə ictimai yayımda “açıq neytrallıq problemi” olduğunu bildirib və onun özəlləşdirilməsini istədiyini deyib.

Mart ayınadək davam edəcək parlament istintaqı Avropada ictimai yayım ətrafında artan gərginlik fonunda aparılır. Buna ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın BBC-ni redaksiya qərarlarına görə məhkəməyə verməsi, eləcə də İtaliyada həmkarlar ittifaqlarının Corcia Meloninin sağçı hökumətinin dövlət yayımçısına həddindən artıq təsir göstərdiyini iddia etməsi nümunə göstərilir.

Fransada isə bu araşdırma katolik-mühafizəkar iş adamı Vensan Bolloreyə məxsus özəl media imperiyasının artan təsiri fonunda baş verir. Tənqidçilər bildirirlər ki, Bollorenin mediası reaksion fikirlərə meydan verir və ifrat sağın güclənməsinə töhfə verir. Onun CNews kanalı ölkədə ən çox izlənilən xəbər kanalıdır və dövlət yayımını kəskin tənqid edir.

Parlament komissiyası iki jurnalistin Sosialist Partiyasının nümayəndələri ilə kafedə görüşərkən gizli şəkildə çəkilmiş videosu yayımlandıqdan sonra yaradılıb. Sentyabr ayında sağçı jurnal tərəfindən yayımlanan və Bollorenin kanallarında geniş nümayiş etdirilən bu video, jurnalistlərin guya sol qüvvələrlə əməkdaşlıq edərək sağçılara zərər vurmaq istədiyi iddiaları ilə təqdim olunub.

Söhbət ictimai radio və televiziyada siyasi şərhlər verən Patrik Koen və əvvəllər radio jurnalisti olmuş, hazırda Libération qəzetində köşə yazarı kimi çalışan Toma Leqranddan gedir. Onlar siyasətçilərlə bu cür görüşlərin peşələrinin bir hissəsi olduğunu və videonun manipulyativ şəkildə montaj edildiyini bildiriblər. Hər iki jurnalist şəxsi həyata müdaxilə iddiası ilə məhkəməyə müraciət edib.

Araşdırma zamanı ifadə verən Koen bildirib ki, sözügedən video iki həftə ərzində CNews kanalında 850-dən çox xəbər süjetində xatırladılıb. O, bunu təmsil etdiyi ictimai yayımı gözdən salmaq və məhv etmək məqsədi daşıyan, hədsiz bir təbliğat kampaniyası kimi qiymətləndirib. Leqrand isə Fransa üçün “trampizm dövrünün” başladığını deyib.

Parlament dinləmələri gərgin atmosferdə keçir. Araşdırma komissiyasının üzvü olan sosialist deputat Ayda Hadizadə bu prosesi ictimai yayımı “məhv etmək istəyən siyasətçilərin tribunalına” çevrilmək təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığını söyləyib. RN-dən olan deputat Ann Sikar isə dövlət yayımçısının partiyasına “düşmən kimi yanaşdığını” iddia edib.

Araşdırmaya rəhbərlik edən mərkəz-sağçı Horizons partiyasının üzvü Jeremi Patrye-Leytüs isə komissiyanın dövlət televiziya və radiosuna qarşı olmadığını vurğulayıb.

Dörd milli və 24 regional telekanalı birləşdirən France Télévisions Fransa kinosu, serialları və sənədli filmlərinin əsas maliyyəçilərindən biridir və ölkənin ən böyük media qurumu sayılır. Radio France isə bir neçə milli və yerli stansiyanı idarə edir və podkast sahəsində lider mövqedədir.

Fransa prezidenti Emmanuel Makron keçmişdə ictimai yayımı tənqid edib və televiziya lisenziya haqqını ləğv edib, lakin uzunmüddətli maliyyələşmə modeli hələ müəyyənləşdirilməyib. Dekabr ayında Makron CNews kanalından məsafə saxlamağa başlayıb. Yelisey Sarayı kanalı Makronun media sertifikatlaşdırılmasına dəstəyi ilə bağlı “dezinformasiya” yaymaqda ittiham edən video paylaşıb.

Reyms Universitetinin media tarixçisi Aleksis Levriye bildirib ki, Avropada ictimai yayım getdikcə siyasi hakimiyyətə qarşı əks-güc rolunu zəiflətmək məqsədilə hücumlara məruz qalır. Onun sözlərinə görə, Fransadakı fərqli cəhət Bolloreyə məxsus misli görünməmiş gücə malik siyasi-media imperiyasının informasiya məkanının mərkəzinə çevrilməsi və ictimai yayımı hədəf seçməsidir.

Vensan Bollore 2022-ci ildə Senatda keçirilən dinləmələrdə siyasi və ya ideoloji müdaxilədə ittihamları rədd etmişdi.

Dövlət radiosu France Inter-in rəhbəri Adel Van Rit isə parlament araşdırması zamanı bildirib ki, ictimai yayımın qorunması sağlam demokratiyanın göstəricisidir.