Dastan Ospanov: TDT çərçivəsində əməkdaşlığın əsasında strateji etimad dayanır

Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyətdən danışarkən ilk növbədə ölkələr arasında formalaşmış strateji etimada diqqət yetirilməlidir. Bu etimad ümumi tarixə, türk kimliyinə və uzunmüddətli maraqların üst-üstə düşməsinə əsaslanan praktik əməkdaşlıq zəminidir. Məhz bu səviyyədə etimad həssas mövzuların müzakirəsinə və təhlükəsizlik sahəsində yeni təşəbbüslərin irəli sürülməsinə imkan yaradır.

Bu barədə “The Daily Baku”-ya qazaxıstanlı nəqliyyat və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Dastan Ospanov deyib.

Ekspert qeyd edib ki, hərbi sahədə əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi kontekstində Orta Dəhliz çərçivəsində gömrük qarşılıqlı fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki gömrük orqanları mahiyyət etibarilə fiziki və iqtisadi təhlükəsizliyin kəsişməsində fəaliyyət göstərən yarıhərbi strukturlardır.

“ Məhz bu qurumlar qaçaqmalçılıq, qanunsuz dövriyyə, ikili təyinatlı yüklər və tranzit rejimlərinin pozulması kimi risklərlə ilk üzləşən instansiyalardır. Qazaxıstan və Azərbaycan üçün, eləcə də digər TDT üzvləri baxımından gömrük strukturlarının sinxronlaşdırılması prosedurların sürətləndirilməsi və nəzarət, operativlik və proqnozlaşdırıla bilənliyin paralel işlədiyi ümumi təhlükəsizlik konturunun formalaşdırılması deməkdir.”

Dastan Ospanov Azərbaycanın pilotsuz texnologiyalar sahəsində əldə etdiyi təcrübəni və inkişaf yolunu da yüksək qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, müdafiə sahəsində artıq əməkdaşlıq mövcud olduğu bir şəraitdə, Qazaxıstan üçün real döyüş və əməliyyat təcrübəsinə malik tərəfdaşların təcrübəsindən faydalanmaq və bunu infrastrukturun qorunması və mobil təhlükəsizlik məqsədlərinə uyğunlaşdırmaq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Ekspert perspektivli istiqamət kimi Azərbaycan və Qazaxıstanda Orta Dəhlizin limanlarının, dəmir yolu qovşaqlarının və anbar komplekslərinin monitorinqi, kəşfiyyatı və mühafizəsi üçün nəzərdə tutulan sadə pilotsuz uçuş aparatlarının yığılması və lokallaşdırılmasını göstərib. Onun fikrincə, bu proses vahid təlim proqramları və istismar standartları ilə müşayiət olunmalı, bu da kadrların qarşılıqlı uyğunluğunu və reaksiya müddətinin azaldılmasını təmin etməlidir.

Dastan Ospanov əlavə edib ki, dronlara qarşı mühafizə protokollarının razılaşdırılması ayrıca diqqət tələb edən məsələdir. Limanların, quru limanların və dəmir yolu infrastrukturunun pilotsuz təhdidlərdən qorunması müasir hibrid təhlükəsizliyin mühüm tərkib hissəsinə çevrilir.

Ekspertin qənaətincə, gömrük sinxronizasiyası ilə pilotsuz texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığın birləşdirilməsi TDT məkanında mobil, iqtisadi və təhlükəsizlik komponentlərinin bir-birini gücləndirdiyi praktik model formalaşdıra bilər. Bu yanaşma Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin irəli sürdüyü konsepsiyaya tam uyğundur və təhlükəsizliyi iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətin məntiqi davamı kimi təqdim edir.