Azərbaycanın Şəhərsalma Modeli: Milli Təcrübədən Qlobal Dialoqa

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı ili “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan etməsi urbanizasiya siyasətinin dövlət strategiyasında tutduğu xüsusi mövqeni aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu qərar onu göstərir ki, şəhərsalma artıq yalnız texniki və ya planlaşdırma çərçivəsində deyil, ölkənin sosial rifahı, iqtisadi davamlılığı və həyat keyfiyyəti ilə sıx bağlı bir istiqamət kimi qiymətləndirilir. Müasir dövrdə şəhərlərin siması dövlətlərin inkişaf səviyyəsini əks etdirən əsas göstəricilərdən biri sayılır və Azərbaycanın bu sahədə fəal mövqe tutması diqqətəlayiqdir.

Ölkənin şəhərsalma təcrübəsinə nəzər saldıqda, əsrlər boyu formalaşmış zəngin memarlıq ənənələrinin mövcud olduğu görünür. Bakı başda olmaqla bir sıra böyük şəhərlərdə həyata keçirilən abadlıq və yenidənqurma layihələri, müasir infrastrukturun qurulması bu yanaşmanın bariz nümunəsidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə şəhər və kəndlərin sıfırdan inşa olunması isə tamamilə yeni urbanist konsepsiyaların tətbiqinə imkan yaradıb. 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi məhz bu təcrübələrin sistemləşdirilməsi və gələcək inkişaf üçün möhkəm zəmin formalaşdırır.

Şəhərlər təkcə yaşayış məkanı deyil, eyni zamanda xalqın tarixi yaddaşını, mədəni kimliyini və dünyagörüşünü özündə əks etdirən canlı strukturlardır. Azərbaycanın şəhərsalma siyasətində milli memarlıq ünsürlərinin müasir dizayn prinsipləri ilə uzlaşdırılması şəhərlərin özünəməxsus ruhunun qorunmasına xidmət edir. Şuşanın işğaldan azad edilməsi zamanı tarixi-memarlıq irsinin əsas xətt kimi saxlanılması, ümumilikdə, ölkədə mədəni irsə göstərilən yüksək münasibətin göstəricisidir.

Bu baxımdan, gələn il Azərbaycanda keçiriləcək BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə nüfuzlu beynəlxalq tədbirin ölkədə təşkili Azərbaycanın urbanizasiya sahəsində qazandığı təcrübəni qlobal səviyyədə nümayiş etdirmək imkanı yaradır. Eyni zamanda, forum beynəlxalq tendensiyaların öyrənilməsi və şəhərsalma siyasətinin qlobal müzakirələrlə müqayisəsi baxımından mühüm platforma rolunu oynayacaq. Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun Azərbaycanda keçirilməsi ölkənin beynəlxalq urbanist dialoqun fəal iştirakçısına çevrildiyini təsdiqləyir və Qarabağda aparılan yenidənqurma işlərini dünya ictimaiyyətinə təqdim etmək üçün geniş imkanlar açır.

“The Daily Baku” redaksiya heyəti