Azərbaycanda Çin avtomobili dalğası səngiyir?: Yüzlərlə avtomobil salonlarda qalıb

Bir müddət əvvəl sərfəli qiymət, zəngin komplektasiya və vergi güzəştləri hesabına Azərbaycan bazarında sürətlə yayılan Çin avtomobilləri indi yeni sınaq mərhələsinə daxil olur. Salonların qarşısında qalan modellər, elanlardakı endirimlər və zəif ikinci əl dövriyyəsi göstərir ki, ilk eyforiya mərhələsi geridə qalır.  

2025-ci il ərzində Çindən Azərbaycana 113 840 ədəd minik avtomobili idxal edilib, bunların 16 884-ü adi hibrid, 56 794-ü şarj olunan hibrid, 2 028-i isə tam elektrikli nəqliyyat vasitələri olub. Bu rəqəmlər bazara çox böyük həcmdə yeni, əsasən də Çin istehsalı olan texnoloji avtomobillərin daxil olduğunu göstərir.  

İlin əvvəlində də bu artım davam edirdi. Dövlət Statistika Komitəsinin materialına əsasən, 2025-ci ilin yanvar-may aylarında ölkəyə 39 009 ədəd minik avtomobili idxal olunub ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə say baxımından 22,1 faiz, dəyər baxımından isə 24,9 faiz artım deməkdir. Yəni bazar əvvəlcə sürətlə böyüyüb, ancaq məhz bu kəskin genişlənmə sonradan təklif bolluğu yaradıb.  

Bu gün bazarda görünən mənzərə fərqlidir. Avtomobil saytlarındakı elanlarda BYD Qin Plus üçün 2025 istehsallı, 0 km avtomobillərin təxminən 21,5–25,8 min manat aralığında, Changan Uni-Z modellərinin isə təxminən 30,5–35,5 min manat aralığında kütləvi şəkildə təklif olunduğu görünür. Eyni platformada az sürülmüş, 2025 model Changan Uni-Z üçün 32,5 min manatlıq elanlar da var. Bu isə onu göstərir ki, bəzi modellərdə yeni və az işlənmiş avtomobil arasında qiymət fərqi çox daralıb; belə vəziyyət adətən ya stokun çoxluğunu, ya da ikinci əl bazarında alıcı tərəfin ehtiyatlı davrandığını göstərir.  

Daily Baku-nun bu ilin yanvarında apardığı əvvəlki müşahidə də eyni tendensiyanı göstərirdi.Saytımızın analizində qeyd olunurdu ki, 2024–2025 model Çin avtomobilləri ikinci əl bazarında qısa müddətdə təxminən 15–25 faiz aşağı qiymətlərlə təklif olunmağa başlayıb. Yəni problem təkcə satışın zəifləməsi deyil, həm də dəyərin saxlanılmaması ilə bağlıdır. Azərbaycan alıcısı üçün isə avtomobil hələ də yalnız nəqliyyat vasitəsi deyil, eyni zamanda kapitalın saxlanma formasıdır. Məhz buna görə ikinci əl bazarında zəif aktivlik çox vacib siqnaldır.  

Digər mühüm məsələ servis və ehtiyat hissələri ilə bağlıdır. Qeyri-rəsmi kanallarla gətirilən bəzi avtomobillərdə servis qəbulunda çətinlik, ehtiyat hissələrinin tapılması və texniki xidmətin sistemli qurulmaması kimi problemlər yaşanıb. Rəsmi dilerlər bu problemi qismən yumşaltsalar da, bazarda onlarla yeni marka və modelin eyni vaxtda peyda olması uzunmüddətli etimadın formalaşmasını çətinləşdirir. İlk alıcı üçün zəngin ekran və opsiyaların çoxluğu cəlbedici görünə bilər, amma ikinci alıcı adətən daha praqmatik davranır: servis varmı, hissə tapılacaqmı, sabah sata biləcəyəmmi?  

Məhz bu nöqtədə ənənəvi markalar yenidən üstünlük qazanmağa başlayır. Avtomobil elanları saytlarında Hyundai Elantra, Kia K5 və Toyota Corolla kimi modellər üzrə həm rəsmi, həm də aktiv yeni stok elanları görünür. Bu markalarla bağlı əsas üstünlük yalnız brend imici deyil; illərlə formalaşmış servis şəbəkəsi, ehtiyat hissələrinin daha tanış olması və ikinci əl bazarında davranışın daha proqnozlaşdırıla bilməsidir. Azərbaycan alıcısı üçün bu amillər bəzən multimedia ekranından və ya panorama lyukdan daha vacib olur.  

Burada bir mühüm düzəliş də etmək lazımdır: bazarın soyuması o demək deyil ki, Çin avtomobilləri Azərbaycandan çıxır. Əksinə, onlar artıq bazarın bir hissəsinə çevriliblər. Sadəcə, ilk mərhələdəki “ucuz, yeni, texnoloji” üstünlüyü artıq kifayət etmir. İndi alıcı daha dərin suallar verir və bazar da daha sərt seçim edir. Kim uzunmüddətli servis, hissə təminatı, proqram yenilənməsi və stabil ikinci əl qiyməti təqdim edəcəksə, o qalacaq. Kim yalnız sürətli satış dalğası ilə gəlibsə, onun modelləri salonların qarşısında daha çox görünəcək.  

Bu proses əslində Azərbaycan avtomobil bazarının yetkinləşməsinin göstəricisidir. Son iki ildə Çin markaları bazara dinamika, rəqabət və qiymət təzyiqi gətirdi. İndi isə bazar həmin markaları real meyarlarla yoxlayır. Ona görə də bugünkü mənzərəni “Çin maşınlarının sonu” kimi deyil, “emosional alış mərhələsindən rasional seçim mərhələsinə keçid” kimi oxumaq daha doğrudur. Və görünən budur ki, bu yeni mərhələdə brendin adı qədər, onun sabahkı taleyi də satılır.  

The Daily Baku redaksiyası