Azərbaycan regional Şərq Qərb və Şimal Cənub arasında tranzit mərkəzi kimi

Bu gün Şərq və Qərb oxları Azərbaycan ərazisində abstrakt anlayışlar kimi deyil, real dəhlizlər kimi kəsişir. Çinlə Avropanı Xəzər üzərindən birləşdirən Orta Dəhliz, Ukrayna müharibəsindən sonra şimal marşrutlarının əhəmiyyətini itirməsi fonunda daha aktual hala gəlib.

Azərbaycanı klassik tranzit ölkələrdən fərqləndirən əsas cəhət onun passiv körpü rolunda çıxış etməməsidir. Rəsmi Bakı infrastruktur yatırımları edir, limanları,  dəmir yollarını gömrük və logistika sistemlərini modernləşdirir və ən əsası tranzit siyasətini balanslı xarici siyasətlə uzlaşdırır. Məhz bu nöqtədə orta güc davranışı formalaşır, Azərbaycan ideoloji bloklara qoşulmur amma proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaş kimi çıxış edir, nə qeyri sabitlik nümayiş etdirir nə də başqalarının münaqişələrinə müdaxilə edir və bu da onu bir- biri ilə rəqabət aparan aktorlar üçün cəlbedici edir.

Avropa ilə münasibətlər enerji təhlükəsizliyi və etibarlı tədarük üzərində qurulur. Asiya ilə əlaqələr logistika və uzunmüddətli çıxış marşrutları üzərindən formalaşır.

Bu modelin əhəmiyyəti,  tranzit marşrutlarının təzyiq alətinə çevrildiyi digər regionlarla müqayisədə daha aydın görünür. Bir çox hallarda dəhlizlər siyasi rıçaq və ya münaqişə mənbəyinə çevrilir.  Azərbaycan modelində isə dəhlizlər ortaq qazanc platforması kimi təqdim olunur. Bu yanaşma  xarici investorlar üçün inam yaradır ki infrastruktur, böhran anlarında silaha çevrilməyəcək.

Azərbaycanın rolu Cənubi Qafqazda münaqişədən sonrakı mövqeyi ilə də möhkəmlənir. Regionu uzunmüddətli qarşıdurma vəziyyətində saxlamaq əvəzinə ölkə normallaşmanı əlaqələndirməni və iqtisadi məntiqi önə çəkir, hətta siyasi etimad tam formalaşmadığı halda belə tranzit məsələlərini gündəlik əməkdaşlıq mexanizmi kimi təqdim edərək gözləntiləri tədricən dəyişir. Bu yanaşma strateji səbr nümunəsidir.

Əsas nəticə ondan ibarətdir ki Azərbaycanın bugünkü beynəlxalq çəkisi əməli işlərinin əhəmiyyətindən qaynaqlanır.  Azərbaycan təkcə Şərqlə Qərbi birləşdirmir, həm də getdikcə parçalanan dünyada bu əlaqələrin bir araya gətirilməsini təmin etməyə davam edir.

The Daily Baku redaksiyası