Azərbaycan qazı Avropanın enerji xəritəsində mövqeyini gücləndirir - Ekspert

Azərbaycanın təbii qaz ixracının Avropa bölgəsində coğrafiyası genişlənməkdə davam edir. Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) vasitəsilə 2020-ci ilin sonundan 2025-ci ilin sonunadək Avropaya 50 milyard kubmetrdən artıq Azərbaycan təbii qazı ixrac edilib.

Bunu “The Daily Baku”ya açıqlamasında Ankara Yıldırım Beyazit Universitetinin Beynəlxalq iqtisadi inteqrasiya kafedrasının əməkdaşı Kenan Aslanlı bildirib.

Onun sözlərinə görə, xüsusilə 2022-ci ildən sonra Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Avropa Birliyinin Rusiya qazına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər Azərbaycan qazının strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. 

“2023–2025-ci illərdə Azərbaycan orta hesabla ildə 25–26 milyard kubmetr qaz ixrac edib və bunun təxminən yarısı Avropa ölkələrinin payına düşüb. 2025-ci ilin sonuna olan məlumata əsasən, 8-i Avropa Birliyi üzvü olmaqla ümumilikdə 14 ölkə Azərbaycan qazını idxal edir. Bu göstərici Azərbaycanı boru kəmərləri vasitəsilə ən çox ölkəyə qaz ixrac edən dövlətlərdən birinə çevirir”, – deyə Kenan Aslanlı vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, 2024-cü ilin sonuna olan statistikaya əsasən, Azərbaycan Avropa Birliyinin illik ümumi qaz idxalının 4 faizdən çoxunu təmin edib və bu göstərici ilə ənənəvi tədarükçülər olan Böyük Britaniya və Qətər kimi ölkələrlə qısa müddətdə eyni səviyyəyə yüksəlib.

 “Daha mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan qazı yalnız ümumi idxal strukturunda deyil, xüsusilə Şərqi, Cənubi və Mərkəzi Avropa ölkələrinin enerji balansında həlledici rol oynamağa başlayıb. Məsələn, hazırda Bolqarıstanın qaz idxalının 55–60 faizi Azərbaycan qazı hesabına ödənilir”, – deyə o qeyd edib.

Kenan Aslanlı Slovakiya nümunəsinə də diqqət çəkərək bildirib ki, Ukrayna üzərindən Rusiya qazının tranzitinin dayanmasından sonra bu ölkə yaranan ciddi ehtiyacı kompensasiya etmək üçün 2025-ci ilin dekabrından etibarən Azərbaycan qazının idxalına başlayıb. Onun fikrincə, Avropada yeni interkonnektorların inşası, əlavə kompressor stansiyalarının yaradılması və TAP-ın ötürücülük gücünün mərhələli şəkildə 20 milyard kubmetrə çatdırılması Azərbaycan qazının Avropa bazarındakı mövqelərini daha da möhkəmləndirəcək.

Ekspert əlavə edib ki, Azərbaycanın qaz hasilatının növbəti illərdə artım tempini qoruyacağına dair proqnozlar da bu tendensiyanı gücləndirir. “Burada əsas müəyyənedici amillərdən biri Avropa Birliyində qaz tələbatının dinamikası və qiymət trayektoriyasıdır. Bu faktorlar təkcə ixrac gəlirləri baxımından deyil, həm də Azərbaycanın enerji diplomatiyasının effektivliyi nöqteyi-nəzərindən qaz hasilatı və ixrac infrastrukturu qədər önəmli parametrlər hesab olunur”, – deyə Kenan Aslanlı bildirib. qorunması regional sabitlik üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır.