Almaniyanın sağçı AfD partiyası 2026-cı il Münhen Təhlükəsizlik Konfransına dəvət olunub

"The Daily Baku"nun məlumatına görə, Münhen Təhlükəsizlik Konfransı (MSC) “Almaniya üçün Alternativ” (AfD) partiyasından olan deputatlara fevral ayında keçirilən və beynəlxalq müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində aparıcı fiqurları bir araya gətirən illik toplantıda iştirak üçün dəvət göndərib. Bununla da ifrat sağçı partiyanın iki il davam edən istisna olunması siyasətinə son qoyulub.

Təşkilatçılar siyasətdəki bu dəyişikliyi ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin bu ilki konfransda etdiyi sərt çıxışdan sonra təsdiqləyiblər. Vens AfD-nin tədbirdən kənarda saxlanılmasını kəskin tənqid edərək, Almaniyanı miqrasiya əleyhinə və Kremlə yaxın mövqeyi ilə tanınan partiyanı təcrid etməklə söz azadlığını boğmaqda ittiham edib.

MSC-nin sözçüsü qərarın səbəbləri ilə bağlı ətraflı açıqlama verməkdən imtina edərək bildirib ki, 1963-cü ildən bəri Münhendə keçirilən konfrans “özəl, müstəqil fond” tərəfindən təşkil olunur və “dəvətlərin göndərilməsi ilə bağlı heç kim qarşısında öhdəliyi yoxdur”.

“Bundestaqda təmsil olunan bütün partiyalardan olan deputatların dəvət edilməsi qərara alınıb”, – deyə sözçü bildirib və xüsusilə xarici işlər və müdafiə komitələrinin üzvlərini vurğulayıb. “Eyni prinsip 2024-cü ildən əvvəl də tətbiq olunurdu”.

Hazırda AfD-dən təxminən 10 deputat Bundestaqın xarici işlər komitəsində, daha doqquzu isə müdafiə komitəsində təmsil olunur.

Vensin tənqidlərinin qərara təsir edib-etmədiyi soruşulduqda, sözçü cavab verib: “MSC öz tədbirlərinə kimlərin dəvət olunacağına müstəqil şəkildə qərar verir”.

Vens bundan əvvəl də qalmaqala səbəb olmuşdu: o, fevral ayında Almaniyada keçirilən ümumi seçkilərə cəmi bir neçə gün qalmış MSC çərçivəsində AfD-nin həmsədri Alisa Vaydel ilə görüşmüş, eyni zamanda o dövrdə kansler olan Olaf Şoltsla görüşməkdən imtina etmişdi.

Vaydel bildirib ki, 2026-cı il konfransı üçün hələ dəvət almayıb, lakin təşkilatçılar qonaq siyahısının “hələ tam formalaşmadığını” qeyd ediblər. AfD uzun illərdir Donald Trampın MAGA hərəkatı ilə əlaqələri gücləndirməyə çalışır.

MSC ənənəvi olaraq dünyanın müxtəlif ölkələrindən dövlət və hökumət başçılarını, xarici işlər və müdafiə nazirlərini, eləcə də yüksək rütbəli hərbi rəhbərləri ictimai çıxışlar və qapalı məsləhətləşmələr üçün bir həftəsonu ərzində bir araya gətirir.

AfD-nin istisna olunması siyasəti MSC-nin əvvəlki sədri, keçmiş kansler Angela Merkelin uzunmüddətli müşaviri Kristof Hoyzgen dövründə tətbiq edilmişdi. Sonradan rəhbərlik dəyişib: NATO-nun keçmiş baş katibi Yens Stoltenberq yeni sədr təyin olunub. Lakin o, Norveçin maliyyə naziri vəzifəsindəki müddətini başa çatdırana qədər konfransa müvəqqəti olaraq Almaniyanın ABŞ və Böyük Britaniyadakı keçmiş səfiri və MSC-nin uzunmüddətli rəhbəri olmuş Volfqanq İşinger rəhbərlik edir.MSC-nin açıqlamasından əvvəl Bavariyada kansler Fridrix Mertsin Xristian Demokrat İttifaqının qardaş partiyası olan Xristian Sosial İttifaqının (CSU) parlament fraksiyasının rəhbəri Aleksandr Hoffmann AfD-nin dəvət olunmasına qarşı xəbərdarlıq etmişdi. O, partiyanın bəzi üzvlərinin Rusiya və Çinlə yaxın əlaqələrinə diqqət çəkmişdi. “Belə mühitlərdə informasiya mübadiləs

i gedir və məhz buna görə də bu, təhlükəsizlik riski yarada bilər”, – Hoffmann dpa xəbər agentliyinə bildirib.

Maynts Universitetinin politoloqu Kay Artsxaymer deyib ki, İşingerin bu addımı atmasının səbəblərini anlamaq çətindir.

“Ola bilsin, o, bunun ABŞ hökumətinin gələcək müdaxilələrinin qarşısını alacağına səmimi şəkildə inanır”, – Artsxaymer deyib. “Daha pessimist yanaşmaya görə isə bu, partiyanın normallaşdırılmasına doğru atılan növbəti addımdır və bəzi institutlar artıq AfD-nin hökumətdə iştirakını əvvəlcədən nəzərə alırlar”.

Siyasi məsləhətçi Yohannes Hillye bildirib ki, MSC-nin yeni mövqeyi ilə bağlı “rəsmi izah” verilmədiyi halda, bu qərar “Cey Di Vensə və onun AfD-nin istisna edilməsinə dair tənqidinə təslimçilik kimi görünür”.

Hillye vurğulayıb ki, AfD “digər Qərb sağçı populist partiyalarından daha radikaldır və buna görə də Almaniya dövləti ona adi bir partiya kimi yanaşa bilməz”. O əlavə edib ki, AfD deputatları əsas konfransda iştirak edərsə, “məxfi məlumatlara” çıxış imkanı verə biləcək və bu məlumatların “Rusiyadakı əlaqələrə” ötürülməsi riski daşıyan “həssas yan tədbirlərdən” kənarda saxlanılmalıdır.

Buna qarşılıq olaraq, Berlində yerləşən Global Public Policy Institute analitik mərkəzinin direktoru Torsten Benner qeyd edib ki, MSC mütəmadi olaraq “iri Çin nümayəndə heyətlərini” dəvət edir və bu, narahatlıq doğurmur. O, AfD deputatlarının əsas konfransda iştirakını təhlükəsizlik riski kimi görmədiyini bildirib.

“MSC özünü güclü respublikaçı iştirakı olan bir forum kimi görür”, – Benner Bluesky sosial platformasında yazıb. “Nəticə etibarilə, Vensə və AfD-yə özlərini qurban kimi təqdim etmək imkanı verməmək daha ağıllı yanaşmadır”.

The Guardian qəzetinin məlumatına görə, AfD deputatlarına göndərilən dəvət yalnız əsas konfransı əhatə edir və MSC tərəfindən təşkil olunan digər “məxfi formatlara” şamil edilmir.

MSC-nin bu mövqedə kəskin dönüşü Almaniyada AfD-nin artan təsirini necə cilovlamaq barədə gedən qızğın müzakirələr fonunda baş verir. Son federal seçkilərdə partiya səslərin 20%-dən çoxunu toplayaraq Bundestaqda ən böyük müxalif qüvvəyə çevrilib.

Əsas partiyaların AfD ilə əməkdaşlığını qadağan edən uzunmüddətli “baryer” ifrat sağçıların indiyədək nə federal, nə də regional səviyyədə hökumətə daxil olmasına imkan verməyib. Lakin 2026-cı ildə Almaniyada beş regional seçki keçiriləcək və AfD onlardan ikisində rəy sorğularına görə açıq şəkildə öndədir.

May ayında Almaniyanın daxili kəşfiyyat xidməti AfD-ni “təsdiqlənmiş sağçı ekstremist” təşkilat kimi təsnif edib, baxmayaraq ki, bu status hazırda rəsmi baxış mərhələsindədir.